ZAGROŻENIA ZDROWOTNE ZWIĄZANE Z DIETĄ UBOGOBŁONNIKOWĄ Email
Spis treści
ZAGROŻENIA ZDROWOTNE ZWIĄZANE Z DIETĄ UBOGOBŁONNIKOWĄ
DZIAŁANIE FIZJOLOGICZNE BŁONNIKA POKARMOWEGO
WPŁYW BŁONNIKA NA PRZEMIANĘ CHOLESTEROLU
ZNACZENIE BŁONNIKA DLA ORGANIZMU CZŁOWIEKA ORAZ SKUTKI JEGO NIEDOBORU W DIECIE
ZAPOTRZEBOWANIE NA BŁONNIK POKARMOWY W DIECIE
Wszystkie strony

Nutrition & Health nr 1/19

dr n. med. Anita Wiktor
II Klinika Chorób Zakaźnych Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach

ZAGROŻENIA ZDROWOTNE ZWIĄZANE Z DIETĄ UBOGOBŁONNIKOWĄ

WSTĘP

Liczne prace naukowe opublikowane w ciągu ostatnich kilkunastu lat dowiodły, że nieprawidłowe żywienie jest jedną z głównych przyczyn chorób w skali globalnej. W krajach słabo rozwiniętych gospodarczo w diecie mieszkańców występuje niezwykle często niedobór kalorii i składników odżywczych, zwłaszcza pełnowartościowego białka. Natomiast w krajach rozwiniętych powszechnym zjawiskiem jest przejadanie się i otyłość, która staje się najbardziej rozpowszechnioną chorobą, wpływającą niekorzystnie na długość życia i stan zdrowia. Dlatego - w dobie narastających chorób cywilizacyjnych - racjonalne żywienie jest zarówno zasadniczym elementem profilaktyki, jak również ma ogromne znaczenie w leczeniu ludzi chorych.
Prawidłowe żywienie powinno nie tylko zabezpieczać organizm człowieka przed niedoborami pokarmowymi, lecz także przed skutkami zbyt obfitego spożycia lub nieprawidłowego składu racji pokarmowej.

Należy zwrócić uwagę na:

  • jakość produktów spożywczych
  • ilość dostarczonej energii
  • proporcje składników w racji pokarmowej
  • rozkład na posiłki

W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się też znaczeniu odpowiedniej ilości błonnika pokarmowego w diecie człowieka.

DEFINICJA

Definicja błonnika pokarmowego (włókna pokarmowego) nie jest jednoznaczna. Według Burkitta błonnik to "wszystkie polisacharydy oraz lignina, które nie ulegają strawieniu pod wpływem enzymów trawiennych znajdujących się w ludzkim przewodzie pokarmowym". Jest to definicja dość teoretyczna. Z punktu widzenia fizjologii żywienia, błonnik to szereg związków o charakterze węglowodanów, które występują w produktach żywnościowych pochodzenia roślinnego. Najwięcej włókna pokarmowego zawierają plewy i okrywy ziarna oraz zdrewniałe łodygi roślin. Biorąc pod uwagę skład chemiczny, do błonnika zalicza się takie związki jak: celuloza, hemiceluloza, pektyny, ligniny, gumy. Istnieją różne rodzaje błonnika, podobnie jak istnieją różne rodzaje komórek roślinnych. Ponadto jego skład uzależniony jest od innych dodatkowych czynników, takich jak procesy przetwórcze, jakim są poddawane zawierające go produkty (np. mielenie ziarna) oraz reakcje zachodzące podczas gotowania.

Błonnik zawarty w pokarmach jest zwykle mieszaniną dwóch form: rozpuszczalnej i nierozpuszczalnej w wodzie. Błonnik rozpuszczalny rozpuszcza się w wodzie tworząc żel (np. błonnik pochodzący z owoców), natomiast forma nierozpuszczalna ulega w przewodzie pokarmowym tylko niewielkim przemianom (np. błonnik zawarty w świeżych warzywach i ziarnach zbóż). Błonnik jest składnikiem balastowym żywności, często nazywany jest "wypełniaczem" przewodu pokarmowego. W zależności od swego składu posiada określone właściwości fizykochemiczne, wywierając między innymi wpływ na procesy trawienia i wchłaniania w przewodzie pokarmowym człowieka.

Błonnik zawarty w owocach i warzywach (pektyny, hemicelulozy) jest rozkładany przez bakterie w przewodzie pokarmowym. Spożycie tych produktów nie wpływa na zwiększenie objętości stolca. Natomiast błonnik zawarty w otrębach i ziarnach zbóż (celuloza, ligniny) nie jest rozkładany lub jest rozkładany tylko częściowo przez mikroflorę okrężnicy. Można to zobrazować na przykładzie celulozy, której szczególnie dużo zawierają jarzyny. Celuloza składa się z resztek glukozylowych połączonych wiązaniami beta-glikozydowymi, dla których rozszczepienia brak jest w przewodzie pokarmowym człowieka odpowiednich enzymów (z wyjątkiem produkowanych w niewielkiej ilości przez bakterie w jelicie grubym). Związek ten jest natomiast dobrze trawiony w przewodzie pokarmowym zwierząt trawożernych. Jest to możliwe dzięki obecności drobnoustrojów, żyjących z nimi w symbiozie. Wytarzają one celulazę i beta-glukozydazę, katalizujące rozpad celulozy na glukozę oraz enzymy rozkładające pentozany.

Produkty rozpadu bądź zostają całkowicie spalone na CO2 i H2O, bądź w procesach fermentacyjnych są przetwarzane na kwasy, alkohole lub inne związki, dostarczając jednocześnie drobnoustrojom niezbędnej im energii. Natomiast po spożyciu przez człowieka pokarmów bogatych w celulozę znaczna część (około 85%) zostaje wydalona z kałem w postaci niezmienionej.

ŹRÓDŁA BŁONNIKA POKARMOWEGO

Produktami, w których znajdziemy duże jego ilości są:

  • warzywa: zielony groszek, fasola, seler, marchew, kapusta, kukurydza, soja, suszone warzywa strączkowe, ziemniaki
  • owoce: jeżyny, porzeczki, maliny, rodzynki, morele, figi i śliwki suszone
  • orzechy i nasiona: wszystkie orzechy, migdały, ziarna maku, lnu, słonecznika
  • produkty zbożowe: mąka pełnoziarnista, płatki owsiane, kiełki zbóż, kasze, ryż, pieczona żywność z pełnych ziaren, otręby spożywcze.

W tabeli 1 przedstawiono zawartość błonnika w wybranych produktach spożywczych. Warto podkreślić fakt, że pieczywo jest naszym codziennym pożywieniem i dlatego zawarta w nim ilość błonnika może decydować w dużym stopniu o jego udziale w diecie. Produkty o zerowej zawartości błonnika to: nabiał, ryby, mięso, wędliny, alkohole.

TABELA 1. ZAWARTOŚĆ BŁONNIKA W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH (W GRAMACH NA 100 GRAM PRODUKTU)

Produkty zbożowe

Zawartość
błonnika

Warzywa

Zawartość
błonnika

Owoce

Zawartość
błonnika

Bułka grahamka

5,4

Burak

1,7

Arbuz

0,2

Bułka zwykła

2,2

Fasola biała

15,8

Banan

1,1

Chleb pszenny

4,5

Groszek zielony

5,8

Gruszki

1,6

Chleb żytni

5,0

Kapusta biała

2,1

Jabłka

1,5

Pieczywo chrupkie

6,3

Marchew

2,7

Morele suszone

10,4

Makaron

1,6

Pomidor

1,2

Rodzynki

6,5

Otręby pszenne

42,3

Szparagi

1,1

Śliwki suszone

8,0

Płatki kukurydziane

6,5

Szpinak

2,1

Pomarańcze

1,04

Płatki owsiane

6,9

Brukselka

4,1

Truskawki

1,7

Pumpernikiel

6,4

Ziemniak

1,2

Kiwi

1,8

Ryż gotowany

1,0

Kalafior

1,5

Maliny

6,7

Kasza jęczmienna

1,8

Sałata

1,0

Czarna porzeczka

4,8

Kasza manna

0,7

Ogórek

0,4

Winogrona

1,5

Źródło: Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie

 



 
SKLEP CALIVITA - Natura Online | GRZYBICA | GRONKOWIEC | OCZYSZCZANIE ORGANIZMU | suplementy
Strona została opracowana na podstawie fachowego piśmiennictwa, doświadczeń i opinii klientów oraz specjalistów. Materiały umieszczone na stronie mają charakter wyłącznie informacyjny w żadnym przypadku nie zastąpią porady lekarza. Żadne oświadczenie, stwierdzenie, opinia lub informacja odnosząca się do któregokolwiek suplementu diety nie mogą zastępować porady lekarskiej. Oferowane suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Produkty CaliVita należą do suplementów diety, które uzupełniają normalną dietę. Powinno się dokładnie przeczytać informacje umieszczoną na polskiej etykiecie produktu, a w przypadkach pytań zasięgnąć opinii specjalisty.